Hoe we polarisatie samen kunnen overbruggen

Toevoegen aan agenda

Auteur Martine van den Berg geeft een inspirerende lezing over verbinding in roerige tijden 

Wat kunnen we leren van de geschiedenis om de uitdagingen van vandaag beter aan te kunnen? Auteur Martine van den Berg stelt die vraag centraal tijdens haar interactieve lezing op zondag 22 februari 2026.Ze neemt het publiek mee op een reis van de prehistorie tot nu, langs rampen, crisissen en keerpunten, en laat zien wat we kunnen doen om polarisatie te voorkomen en onze veerkracht te vergroten. 

Toen we in 2020 met z’n allen in de coronacrisis belandden reageerden veel mensen geschokt. Ons geloof in de maakbaarheid van het bestaan werd ineens onderuit gehaald. Hoe kon het ineens zo mis gaan, waarom overkomt ons dit? Er ontstonden discussies over de opgelegde maatregelen, waardoor de samenleving polariseerde. “Ik vond het helemaal niet schokkend,” vertelt Martine. “Dit is namelijk wat er in de geschiedenis altijd gebeurde. Toen ik ontdekte dat maar weinig mensen dit wisten en het een troostende gedachte vonden, heb ik me laten verleiden er een boek over te schrijven. Om te kunnen leren van de rampen uit het verleden en zo onze maatschappelijke veerkracht te vergroten.” 

Leren van rampen 

Van de Zwarte Dood in de 14e eeuw tot de oorlog in Oekraïne en de aanslagen van 7 oktober 2023, telkens dwingen rampen ons om anders te gaan denken. Martine laat zien hoe uit schijnbaar uitzichtloze situaties grote veranderingen kunnen ontstaan. “Na de pest kregen arbeiders meer rechten, mensen werden rijker en de boekdrukkunst vond zijn doorbraak. Crisissen maken ons uiteindelijk vindingrijker,” legt ze uit. 

Toch ziet Martine ook een risico. “We hadden de coronacrisis nog niet verwerkt, en de volgende crisis diende zich alweer aan. Door de focus op het nu is er weinig tijd om lessen uit het verleden te trekken. We laten ons steeds opnieuw verrassen, omdat we liever denken dat we alles onder controle hebben.” 

Hoop en verbinding 

Ondanks haar realistische blik is Martine niet pessimistisch. “Juist na een ramp ontstaat de wil om opnieuw te bouwen, om elkaar weer te vinden. Mensen blijken in moeilijke tijden tot veel in staat.”In haar lezing gaat Martine ook in op het gevaar van het wij/zij-denken dat in tijden van spanning oplaait. Ze geeft praktische handvatten om daar zelf niet aan mee te doen. “We hoeven het niet altijd met elkaar eens te zijn,” zegt ze. “Maar we kunnen wél naar elkaar blijven kijken, luisteren en proberen te begrijpen. Alleen zo doorbreken we de patronen die ons uit elkaar drijven.”

Martine van den Berg geeft een lezing over verbinding in roerige tijden ©Foto: Anna van Dorp